Ζυγό οστό· οι δύο άνω γνάθοι σχηματίζουν το κεντρικό μέρος του προσώπου, κρατούν τα άνω δόντια και συμμετέχουν στο έδαφος του κόγχου, στο έδαφος και στο έξω τοίχωμα της ρινικής κοιλότητας και στο μεγαλύτερο μέρος της σκληρής υπερώας.
Μέρη
Σώμα, με τον γναθιαίο κόλπο μέσα, και τέσσερις αποφύσεις: μετωπιαία, ζυγωματική, υπερώια και φατνιακή.
Γνωρίσματα
Το σώμα έχει πρόσθια επιφάνεια, με το υποκόγχιο τρήμα κάτω από το χείλος του κόγχου και τον κυνικό βόθρο· υποκροτάφια επιφάνεια, με το γναθιαίο όγκωμα πίσω από τον τελευταίο γομφίο· κογχική επιφάνεια, το έδαφος του κόγχου, με την υποκόγχια αύλακα και τον υποκόγχιο πόρο· και ρινική επιφάνεια, με το άνοιγμα του κόλπου. Η μετωπιαία απόφυση φέρει την πρόσθια δακρυϊκή ακρολοφία. Οι υπερώιες αποφύσεις των δύο πλευρών σχηματίζουν το πρόσθιο και μεγαλύτερο μέρος της σκληρής υπερώας, με τον τομικό πόρο πίσω από τους κεντρικούς τομείς. Η φατνιακή απόφυση φέρει τα φατνία των δοντιών.
Προσφύσεις
Πάνω από το υποκόγχιο τρήμα ο ανελκτήρας του άνω χείλους, στον κυνικό βόθρο ο ανελκτήρας της γωνίας του στόματος, στη φατνιακή απόφυση απέναντι από τους γομφίους ο βυκανητής, στο γναθιαίο όγκωμα μέρος του έσω πτερυγοειδούς.
Αρθρώσεις
Με την άλλη άνω γνάθο, το μετωπιαίο, το ηθμοειδές, τα ρινικά, τα δακρυϊκά, τα ζυγωματικά, τα υπερώια, την ύνιδα και την κάτω ρινική κόγχη.
Κλινική σημασία
Οι ρίζες των άνω γομφίων και του δεύτερου προγομφίου βρίσκονται κάτω από το έδαφος του γναθιαίου κόλπου, και μια λοίμωξή τους μπορεί να περάσει στον κόλπο.
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο Ι: Γενικό μέρος, Οστεολογία – Αρθρολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 83–84, 86–87, 89–95.