Ο σκελετός της κεφαλής, που στηρίζεται στη σπονδυλική στήλη με τις ατλαντοϊνιακές διαρθρώσεις.
Μέρη
Το εγκεφαλικό κρανίο, οκτώ οστά που κλείνουν τον εγκέφαλο (μετωπιαίο, ηθμοειδές, σφηνοειδές, ινιακό, δύο βρεγματικά, δύο κροταφικά), και το σπλαγχνικό ή προσωπικό κρανίο, δεκατέσσερα οστά του προσώπου. Σε κάθε πλευρά τα χωρίζει μια νοητή γραμμή που ξεκινά από τη ρίζα της μύτης, ακολουθεί το υπερκόγχιο χείλος και το ζυγωματικό τόξο και τελειώνει στον έξω ακουστικό πόρο. Μαζί με το προσωπικό κρανίο μελετάται και το υοειδές οστό.
Γνωρίσματα
Τα περισσότερα οστά του είναι πλατιά: δύο πέταλα συμπαγούς οστού, το έξω και το λεπτότερο, πιο εύθραυστο έσω, με σπογγώδη διπλόη ανάμεσα. Σε μερικά η διπλόη υποχωρεί και αφήνει κοιλότητες με αέρα, τους παραρρίνιους κόλπους του μετωπιαίου, του σφηνοειδούς, του ηθμοειδούς και των άνω γνάθων, και τις μαστοειδείς κυψέλες των κροταφικών. Εξωτερικά τα ντύνει το περικράνιο· εσωτερικά το ενδοκράνιο, που είναι το εξωτερικό πέταλο της σκληράς μήνιγγας.
Αρθρώσεις
Τα οστά του ενώνονται ακίνητα, με ραφές και συγχονδρώσεις· κινητά είναι μόνο η κάτω γνάθος, στις κροταφογναθικές διαρθρώσεις, και τα ακουστικά οστάρια.
Λειτουργία
Προστατεύει τον εγκέφαλο και τα όργανα της όρασης, της ακοής, της ισορροπίας, της όσφρησης και της γεύσης, και περικλείει την αρχή της αναπνευστικής και της πεπτικής οδού.
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο Ι: Γενικό μέρος, Οστεολογία – Αρθρολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 71–72, 83.