Path2AnatomiaΤρισδιάστατος άτλας →σφηνοειδές οστό
Os sphenoideum
Sphenoid bone
- Στρώμα
- Οστά
- Μέρος του
- σπλαγχνικό κρανίο
- Άλλη ονομασία
- Κωδικός TA2
- 584
Μέρη (12)
- άκανθα του σφηνοειδούς οστού
- κολπική απόφυση του σφηνοειδούς οστού
- μείζων πτέρυγα
- πτερυγοακανθική απόφυση
- πτερυγοειδές άγκιστρο
- πτερυγοειδής απόφυση
- πτερυγοειδής βόθρος
- πτερυγοειδής εντομή
- πτερυγοειδής πόρος
- σκαφοειδής βόθρος
- σφηνοειδής κόλπος
- σώμα του σφηνοειδούς οστού
Περιγραφή
- Θέση
- Μονό οστό στο μέσο της βάσης του κρανίου, σφηνωμένο ανάμεσα στο μετωπιαίο και το ηθμοειδές μπροστά και στο ινιακό και τα κροταφικά πίσω· στα πλάγια φτάνει ως τον θόλο.
- Μέρη
- Το σώμα, με τον σφηνοειδή κόλπο μέσα και το τουρκικό εφίππιο από πάνω, και τρία ζεύγη αποφύσεων: τις ελάσσονες πτέρυγες, ψηλά, τις μείζονες πτέρυγες, πιο χαμηλά, που ανεβαίνουν στα πλάγια του κρανίου, και τις πτερυγοειδείς αποφύσεις, που κατεβαίνουν, καθεμία με έσω και έξω πέταλο.
- Γνωρίσματα
- Το οπίσθιο χείλος των ελασσόνων πτερύγων είναι το όριο πρόσθιου και μέσου κρανιακού βόθρου και καταλήγει έσω στις πρόσθιες κλινοειδείς αποφύσεις. Ανάμεσα στις δύο πτέρυγες ανοίγεται η άνω κογχική σχισμή, στη βάση της ελάσσονος ο οπτικός πόρος, και στη μείζονα, από μπροστά προς τα πίσω, το στρογγύλο, το ωοειδές και το ακανθικό τρήμα, με την άκανθα του σφηνοειδούς στο πίσω άκρο της. Τα δύο πέταλα της πτερυγοειδούς απόφυσης περικλείουν τον πτερυγοειδή βόθρο· στη ρίζα της απόφυσης περνά ο πτερυγοειδής πόρος.
- Προσφύσεις
- Στα πτερυγοειδή πέταλα ο έσω και ο έξω πτερυγοειδής, στον σκαφοειδή βόθρο ο τείνων την υπερώα, στο πτερυγοειδές άγκιστρο ο αγκιστρογναθικός σύνδεσμος· γύρω από τον οπτικό πόρο ο κοινός τενόντιος δακτύλιος, από τον οποίο εκφύονται οι τέσσερις ορθοί μύες του οφθαλμού.
- Αρθρώσεις
- Με το μετωπιαίο, το ηθμοειδές, τα βρεγματικά, τα κροταφικά, το ινιακό, την ύνιδα, τα ζυγωματικά και τα υπερώια.
- Κλινική σημασία
- Η υπόφυση, στον υποφυσιακό βόθρο του εφιππίου, προσεγγίζεται χειρουργικά από τη μύτη, μέσα από τον σφηνοειδή κόλπο. Ένας όγκος της μπορεί να πιέσει από κάτω το οπτικό χίασμα και να προκαλέσει αμφικροταφική ημιανοψία.
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο Ι: Γενικό μέρος, Οστεολογία – Αρθρολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 74–76, 81–82.