Διάρθρωση με αρθρικό δίσκο, που χωρίζει την κοιλότητα σε δύο ανεξάρτητα διαμερίσματα: στο άνω γίνεται ολίσθηση, στο κάτω στροφή.
Αρθρικές επιφάνειες
Ο κόνδυλος της κάτω γνάθου από κάτω· η κροταφική γλήνη και το αρθρικό φύμα του κροταφικού από πάνω. Τις καλύπτει ινώδης χόνδρος και όχι υαλοειδής.
Αρθρικός θύλακος
Χαλαρός· προσφύεται πάνω γύρω από την κροταφική γλήνη και το αρθρικό φύμα και κάτω γύρω από τον αυχένα της κάτω γνάθου. Ο δίσκος είναι ενωμένος με τον θύλακο σε όλη την περιφέρειά του.
Κίνηση
Κατάσπαση και ανύψωση, πρόσω και προς τα πίσω κίνηση, και πλάγιες κινήσεις. Στο άνοιγμα του στόματος ο κόνδυλος στρέφεται στο κάτω διαμέρισμα και μαζί με τον δίσκο γλιστρά προς τα εμπρός πάνω στο αρθρικό φύμα. Ανοίγουν το στόμα ο έξω πτερυγοειδής και οι υπερυοειδείς μύες (διγάστορας, γενειοϋοειδής, γναθοϋοειδής), με τη βοήθεια της βαρύτητας· το κλείνουν ο κροταφίτης, ο μασητήρας και ο έσω πτερυγοειδής. Προς τα εμπρός φέρουν τη γνάθο οι πτερυγοειδείς των δύο πλευρών, προς τα πίσω οι οπίσθιες ίνες του κροταφίτη· στις πλάγιες κινήσεις οι πτερυγοειδείς της μίας πλευράς φέρνουν τον κόνδυλό της μπροστά, ενώ ο απέναντι κόνδυλος στρέφεται επί τόπου.
Κλινική σημασία
Σε μεγάλο άνοιγμα, όπως στο χασμουρητό, ο κόνδυλος μπορεί να περάσει μπροστά από το αρθρικό φύμα: η γνάθος εξαρθρώνεται και το στόμα μένει ανοιχτό. Η άρθρωση νευρώνεται από το ωτοκροταφικό και το μασητήριο νεύρο, κλάδους του γναθικού νεύρου.
Σύνδεσμοι
έξω κροταφογναθικός σύνδεσμος
έσω κροταφογναθικός σύνδεσμος
σφηνογναθικός σύνδεσμος
βελονογναθικός σύνδεσμος
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο Ι: Γενικό μέρος, Οστεολογία – Αρθρολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 96–98.