παραπληρωματικό νεύρο

Nervus accessorius (XI)

Accessory nerve (XI)

Στρώμα: Νεύρα
Άλλη ονομασία
Κωδικός TA2: 6352

Προβολή στον τρισδιάστατο άτλαντα →✎ Πρόταση διόρθωσης

Στοιχεία του νεύρου

Είδος: αμιγώς κινητικό
Σχηματισμός: Η TA2 περιγράφει κρανιακή ρίζα, από τον αμφίβολο πυρήνα του προμήκους, και νωτιαία ρίζα, από τον πυρήνα του παραπληρωματικού στο πρόσθιο κέρας των νευροτομίων Α1–Α5 (ή ως το Α6). Η νωτιαία ρίζα ανεβαίνει από το ινιακό τρήμα και ενώνεται για λίγο με την κρανιακή· στο σφαγιτιδικό τρήμα η κρανιακή ρίζα περνά στο πνευμονογαστρικό και μοιράζεται με τους κλάδους του, γι' αυτό πολλά σύγχρονα εγχειρίδια τη λογαριάζουν μέρος του πνευμονογαστρικού. Το νεύρο που κατεβαίνει στον τράχηλο είναι η νωτιαία μοίρα.
Πορεία: Εξέρχεται από το κρανίο μέσω του σφαγιτιδικού τρήματος· νευρώνει τον στερνοκλειδομαστοειδή και τον τραπεζοειδή μυ (νωτιαία μοίρα).
Σχέσεις: Μετά το σφαγιτιδικό τρήμα πηγαίνει προς τα πίσω και έξω, συνήθως μπροστά από την έσω σφαγίτιδα φλέβα, βαθύτερα από τη βελονοειδή απόφυση και την οπίσθια γαστέρα του διγάστορα· διαπερνά το βαθύ μέρος του στερνοκλειδομαστοειδούς και βγαίνει κοντά στο μέσο του οπίσθιου χείλους του. Διασχίζει λοξά το οπίσθιο τραχηλικό τρίγωνο, πάνω στον ανελκτήρα της ωμοπλάτης και κάτω από το επιπολής πέταλο της τραχηλικής περιτονίας, και χάνεται κάτω από το πρόσθιο χείλος του τραπεζοειδούς λίγα εκατοστά πάνω από την κλείδα.
Κατανομή: Ο στερνοκλειδομαστοειδής και ολόκληρος ο τραπεζοειδής· τις ιδιοδεκτικές ίνες τους τις φέρνουν κλάδοι των Α2–Α4 από το αυχενικό πλέγμα.
Κλινική σημασία: Στο οπίσθιο τραχηλικό τρίγωνο το νεύρο βρίσκεται αμέσως κάτω από την περιτονία και κινδυνεύει σε βιοψίες λεμφογαγγλίων και σε τραύματα· εκεί έχει ήδη νευρώσει τον στερνοκλειδομαστοειδή, γι' αυτό παραλύει μόνο ο τραπεζοειδής. Ελέγχεται με ανύψωση των ώμων και στροφή της κεφαλής κόντρα σε αντίσταση.

Βλάβες

αδυναμία στροφής της κεφαλής στο αντίθετο πλάγιο μέρος
πτώση του ώμου συστοίχως
αδυναμία ανύψωσης του άνω άκρου πάνω από το ύψος της κεφαλής

Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο ΙΙ: Μυϊκό σύστημα, Περιφερικό κυκλοφορικό σύστημα, Περιφερικό νευρικό σύστημα και Οδηγός ανατομικών παρασκευών, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 310, 337–338.

Πηγή για το είδος, την πορεία και τις βλάβες: Στέφανος Αχλάτης, «Anatomy, Written Notes». © the author; used by permission on path2anatomia.com