Περίπου είκοσι δεμάτια σε κάθε πλευρά (οσφρητικά νημάτια), από τους κεντρικούς νευράξονες των δίπολων οσφρητικών κυττάρων· το οσφρητικό επιθήλιο καλύπτει την οροφή της ρινικής κοιλότητας, την άνω ρινική κόγχη και το απέναντι ανώτερο τμήμα του ρινικού διαφράγματος.
Πορεία
Άνω ρινικό διάφραγμα, τετριμμένο πέταλο του ηθμοειδούς οστού, πρόσθιος κρανιακός βόθρος, οσφρητικός βολβός (κάτω από τον μετωπιαίο λοβό), οσφρητική ταινία, οσφρητικό τρίγωνο. Το έσω οσφρητικό σκέλος καταλήγει στον υποθάλαμο· το έξω στον πρωτογενή οσφρητικό φλοιό και στο δευτερογενές οσφρητικό κέντρο (ενδορρινικός φλοιός, περιοχή 34) και από εκεί στο λιμβικό σύστημα, απ' όπου οι συναισθηματικές και μνημονικές αντιδράσεις στις οσμές.
Σχέσεις
Τα νημάτια περνούν από τα τρήματα του τετρημένου πετάλου του ηθμοειδούς, τυλιγμένα σε προεκτάσεις των μηνίγγων, και μπαίνουν στην κάτω επιφάνεια του οσφρητικού βολβού, που ακουμπά στο πέταλο κάτω από τον μετωπιαίο λοβό.
Κλινική σημασία
Κάταγμα του πρόσθιου κρανιακού βόθρου μπορεί να κόψει τα νημάτια, με απώλεια της όσφρησης (ανοσμία) στην ίδια πλευρά, και να σχίσει τις μήνιγγες: το εγκεφαλονωτιαίο υγρό τρέχει τότε από τη μύτη (ρινόρροια) και μια λοίμωξη της μύτης βρίσκει δρόμο προς τις μήνιγγες. Όγκος στη βάση του μετωπιαίου λοβού πιέζει τον βολβό ή την ταινία.
Το μόνο νεύρο που συνδέεται απευθείας με τον εγκεφαλικό φλοιό (περιοχή 28 κατά Brodmann), χωρίς να περνάει από τον θάλαμο.
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο ΙΙ: Μυϊκό σύστημα, Περιφερικό κυκλοφορικό σύστημα, Περιφερικό νευρικό σύστημα και Οδηγός ανατομικών παρασκευών, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 307–308, 311.