Μπαίνει στην κόγχη από την άνω κογχική σχισμή, μέσα στον κοινό τενόντιο δακτύλιο, ανάμεσα στους δύο κλάδους του κοινού κινητικού· διασταυρώνει από πάνω το οπτικό νεύρο μαζί με την οφθαλμική αρτηρία, από έξω προς τα έσω και κάτω από τον άνω ορθό, και προχωρεί στο έσω τοίχωμα ανάμεσα στον άνω λοξό και τον έσω ορθό. Αφού δώσει το υποτροχίλιο, συνεχίζει στο πρόσθιο ηθμοειδές τρήμα ως πρόσθιο ηθμοειδές νεύρο.
Κατανομή
Αισθητικό για τον βολβό (κερατοειδής, ίριδα, ακτινωτό σώμα), τον βλεννογόνο των ηθμοειδών κυψελών και του σφηνοειδούς κόλπου, το πρόσθιο μέρος της ρινικής κοιλότητας, το δέρμα της ράχης και της άκρης της μύτης, το έσω μέρος των βλεφάρων και τον δακρυϊκό σάκο.
Κλινική σημασία
Είναι το προσαγωγό σκέλος του αντανακλαστικού του κερατοειδούς. Στον έρπητα ζωστήρα, φυσαλίδες στην άκρη της μύτης (εξωτερικός ρινικός κλάδος) δείχνουν ότι έχει προσβληθεί το νεύρο και κινδυνεύει ο βολβός (σημείο του Hutchinson).
Κλάδοι
κλάδος προς το ακτινωτό γάγγλιο (αισθητική ρίζα)
μακρά ακτινωτά νεύρα
οπίσθιο ηθμοειδές νεύρο
πρόσθιο ηθμοειδές νεύρο
υποτροχίλιο νεύρο
Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο ΙΙ: Μυϊκό σύστημα, Περιφερικό κυκλοφορικό σύστημα, Περιφερικό νευρικό σύστημα και Οδηγός ανατομικών παρασκευών, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 316–317.