Εκφύεται από 2 πυρήνες του μέσου εγκεφάλου, στο ύψος των άνω διδυμίων: τον κεντρικό κινητικό πυρήνα, που δίνει κινητικές ίνες προς τους εξωοφθάλμιους μύες, και τον παρασυμπαθητικό πυρήνα Edinger–Westphal, που δίνει ίνες για τη μύση και την προσαρμογή του φακού. Μεσοσκελιαία αύλακα, τοιχωματικό τοίχωμα του σηραγγώδους κόλπου, εισέρχεται στην κογχική κοιλότητα μέσω της άνω κογχικής σχισμής.
Κλάδοι
άνω κλάδος: ανελκτήρας του άνω βλεφάρου, άνω ορθός μυς
κάτω κλάδος: έσω ορθός, κάτω ορθός, κάτω λοξός, και παρασυμπαθητικές ίνες για τον σφιγκτήρα της κόρης (μύση) και τον ακτινωτό μυ (προσαρμογή φακού κατά την κοντινή όραση)
Βλάβες
πτώση βλεφάρου — παράλυση του ανελκτήρα του άνω βλεφάρου
διπλωπία — το μάτι δεν στρέφεται μέσα, πάνω ή κάτω
θέση του οφθαλμού προς τα έξω και κάτω — έξω ορθός, άνω λοξός
μυδρίαση — απώλεια της παρασυμπαθητικής νεύρωσης του σφιγκτήρα της κόρης
απώλεια προσαρμογής — δεν λειτουργεί ο ακτινωτός μυς