γλωσσοφαρυγγικό νεύρο (IX)

Nervus glossopharyngeus (IX)

Glossopharyngeal nerve (IX)

Στρώμα: Νεύρα
Άλλη ονομασία
Κωδικός TA2: 6320

Προβολή στον τρισδιάστατο άτλαντα →✎ Πρόταση διόρθωσης

Στοιχεία του νεύρου

Είδος: μικτό
Πορεία: Εγκαταλείπει το κρανίο μέσω του σφαγιτιδικού τρήματος.
Σχέσεις: Βγαίνει με τρία ή τέσσερα ριζίδια από το πάνω μέρος της οπισθοελαϊκής αύλακας του προμήκους, πάνω από το πνευμονογαστρικό, και περνά από το σφαγιτιδικό τρήμα σε δικό του θύλακο σκληρής μήνιγγας, μπροστά από το πνευμονογαστρικό και το παραπληρωματικό· εκεί βρίσκονται το άνω και το κάτω γάγγλιό του. Κατεβαίνει ανάμεσα στην έσω σφαγίτιδα φλέβα και την έσω καρωτίδα, βαθύτερα από τη βελονοειδή απόφυση και τους μυς της, ακολουθεί το οπίσθιο χείλος του βελονοφαρυγγικού και στρίβει προς τα εμπρός στην έξω επιφάνειά του. Περνά ανάμεσα στον άνω και τον μέσο φαρυγγικό σφιγκτήρα, κοντά στο κάτω άκρο της υπερώιας αμυγδαλής, και βαθύτερα από τον υογλωσσικό φτάνει στο οπίσθιο τριτημόριο της γλώσσας.
Κατανομή: Κινητικό μόνο για τον βελονοφαρυγγικό. Παρασυμπαθητικό, από τον κάτω σιελικό πυρήνα, για την παρωτίδα (τυμπανικό νεύρο, έλασσον λιθοειδές νεύρο, ωτικό γάγγλιο, ωτοκροταφικό νεύρο). Αισθητικό για το οπίσθιο τριτημόριο της γλώσσας (γενική αισθητικότητα και γεύση, μαζί με τις περιχαρακωμένες θηλές), τον βλεννογόνο του στοματοφάρυγγα, την υπερώια αμυγδαλή, την ακουστική σάλπιγγα και την τυμπανική κοιλότητα· φέρνει και τα ερεθίσματα των τασεοϋποδοχέων του καρωτιδικού κόλπου και των χημειοϋποδοχέων του καρωτιδικού σωματίου.
Κλινική σημασία: Μεμονωμένη βλάβη του είναι σπάνια· στο σφαγιτιδικό τρήμα προσβάλλεται μαζί με το πνευμονογαστρικό και το παραπληρωματικό (σύνδρομο του σφαγιτιδικού τρήματος). Η νευραλγία του φέρνει κρίσεις έντονου πόνου στη ρίζα της γλώσσας, την αμυγδαλή και το αυτί όταν ο ασθενής καταπίνει. Κοντά στην κοίτη της αμυγδαλής μπορεί να τραυματιστεί στην αμυγδαλεκτομή.

Κλάδοι

τυμπανικό νεύρο
νεύρο του καρωτιδικού κόλπου
φαρυγγικοί κλάδοι, αισθητικοί, προς το φαρυγγικό πλέγμα
κλάδος του βελονοφαρυγγικού
αμυγδαλικοί κλάδοι
γλωσσικοί κλάδοι

Νευρώνει αισθητικά το οπίσθιο τριτημόριο της γλώσσας, βοηθά στην παραγωγή σιέλου από την παρωτίδα και συμμετέχει στη ρύθμιση της αναπνοής και της αρτηριακής πίεσης. Στο φαρυγγικό αντανακλαστικό το αισθητικό σκέλος του εμέτου οφείλεται στο γλωσσοφαρυγγικό, ενώ εκτελείται από το πνευμονογαστρικό.

Βιβλιογραφία: Ε. Δ. Κατρίτσης, Ν. Ι. Παπαδόπουλος, «Ανατομική του ανθρώπου», Βιβλίο ΙΙ: Μυϊκό σύστημα, Περιφερικό κυκλοφορικό σύστημα, Περιφερικό νευρικό σύστημα και Οδηγός ανατομικών παρασκευών, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2002, σ. 310, 329–331.

Πηγή για το είδος, την πορεία και τη σημείωση: Στέφανος Αχλάτης, «Anatomy, Written Notes». © the author; used by permission on path2anatomia.com